Schrijftip Spanning door omgevingsruimte

Wanneer wordt een spannend verhaal nu echt pas spannend? En wanneer vliegen de vonken nu echt over tussen personages? Juist, als de ruimte klein is. Irritaties kunnen sneller oplopen wanneer je tijdens een lange roadtrip in een auto op elkaar aangewezen bent. En wat doet het als je met je crush in een kleine ruimte aan het werk bent? Je raakt elkaar immer steeds per ongeluk aan. Dat zou niet gebeuren als de personages zeer ver uit elkaar zijn. Spanning, op welke wijze dan ook, wordt groter als personages dicht bij elkaar zijn. (foto: Berry de Nijs/Writing Berries)

Kleinere ruimte geeft grotere spanning

In een kleinere ruimte ben je meer op elkaar aangewezen. Je kan immers niet aan elkaar ‘ontsnappen’. Een ongemakkelijk gesprek, een aanwezige stilte, ruzie, romantiek, bedreiging; het wordt intenser als de ruimte letterlijk klein is en je niet zomaar weg kan en dicht op elkaar zit of staat. Daarom is een kleinere ruimte bijzonder geschikt om spanning op te bouwen. En er zijn tal aan mogelijkheden te bedenken voor deze kleinere ruimtes, zoals een kelder, de lift, auto, caravan, tent, kast, kleine keuken, hotelkamer, een bootje en wat je nog meer aan kleinere ruimtes kan bedenken.

Laat de ruimte voor je werken

Zet als schrijver deze ruimte in je verhaal eens bewust in door naast te kijken wie er in een scène aanwezig zijn, maar ook naar hoeveel bewegingsvrijheid zij hebben. Misschien zorgt de ruimte er wel voor dat twee mensen noodgedwongen naast elkaar moeten zitten of dat zij elkaar steeds moeten passeren. En wat dacht je van een klein afdakje om onder te schuilen? Je hoeft overigens niet te schrijven dat de spanning oploopt; laat de ruimte het werk doen en de handelingen en gedachtes van je personages doen de rest. Je lezer begrijpt dan best wel dat het ongemakkelijk en spannend is. Dit type spanning is natuurlijk goed voor romantische liefde, maar het werkt ook voor ruzie tussen tieners en ouders, angst voor een belager en andere situaties waarbij er iets is tussen personages. In al deze gevallen kun je de beperkte omgevingsruimte voor je laten werken.

Zintuigen doen de spanning verhogen

Als je schrijft dat de spanning oploopt, dan gelooft je lezer je dus niet. Maak daarom gebruik van zintuigelijke details om de grootte van een ruimte aan te duiden. Sta je samen in de lift, dan kun je de koffie in iemands beker gemakkelijker ruimte. Huid op huid contact kan ook veel groter zijn. Hoe voelt dat? Tikt de klok heel hard of ruikt het er vertrouwd naar vanille en appelgebak? Door de zintuigen van je personages te gebruiken, beïnvloed je veel gemakkelijker de sfeer en de grootte van de ruimte, zonder dat je in details en beschrijvingen hoeft te verliezen.

Laat je personages anders reageren

Zoveel mensen, zoveel andere reacties en dat geldt ook voor de omgevingsgrootte. Misschien heb je een groepje mensen bij elkaar in een kleinere ruimte en vindt de een het prima, terwijl de ander het ongemakkelijk vindt. Laat je personages reageren op de situatie zoals dat bij ze past. Voor iedereen is het immers anders. Maak daar dus gebruik van, want zo kun je ook de karakters van je personages gemakkelijker uitdiepen en laten zien aan je lezer.

Onderdeel van de scène

De ruimte waarin je personages zich bevinden kan een decor zijn, maar ook mee veranderen in de scène. Zo kan er door een krappe ruimte op te ruimen juist meer ruimte ontstaan. Of andersom; eerst is iemand alleen en wordt de ruimte door het arriveren van meer personen juist veel kleiner. Door de dynamiek van de ruimte te veranderen, verandert ook de ruimte in de omgeving die personages tot elkaar hebben. Dit kan helpen om spanning op te bouwen én af te bouwen! Want wat gebeurt er als er ineens wél genoeg ruimte is doordat je personages (al dan niet met portieren gooiend) uit de auto stappen en letterlijk even bij elkaar vandaan kunnen? Missen ze elkaar echt of als kiespijn? Komt er een soort moment van realisatie en relativering? Spelen met de omgevingsruimte tussen twee (of meer) personages wordt zo alleen maar leuker!

Focus op details

Het leuke aan minder ruimte tussen twee personages is dat je dit dus kan gebruiken om spanning tussen hen op te bouwen. Dit kan een conflict zijn of juist een romantisch verlangen. In de kleinere ruimte kunnen gevoelens, irritaties, geheimen en verlangens steeds moeilijker verborgen blijven. Kleine bewegingen, aanrakingen, blikken en stiltes kunnen hierbij heel belangrijk zijn in je verhaal. Denk daarom bij een dergelijke scène aan wat je personages gaan zeggen of doen én waar ze dat moeten doen. Soms hoef je maar één muur of meubelstuk wat dichterbij te zetten om de spanning op te voeren!