Schrijftip Personages in de auto

ROADTRIP! Hoe heerlijk is het om met vrienden in de auto te springen voor een dagje uit, een toertocht met puzzels of voor een fijne vakantie. In verhalen kunnen dergelijke autoritjes heel handig zijn om de karakters van je personages nog meer te verfijnen. Het kan ook helpen om spanning te vergroten tussen personages, want je zit immers geruime tijd samen opgescheept in een kleine omgeving. Wat kan die ander doen tijdens een ruzie? Uitstappen op de snelweg? En wat als dat dan weer gebeurt… Hou je van roadtripjes en past het in je verhaal? Dan kun je de volgende karaktertrekken eens naar boven laten drijven. (foto’s: Berry de Nijs/Writing Berries)

De bestemming als eindpunt

Verhalen waarin de reis centraal staat zijn anders dan verhalen waarin de personages slechts voor een hoofdstuk of kort moment een voertuig delen. Wanneer het behalen van de eindbestemming belangrijk is, dan ben je bezig met een meer psychologisch verhaal waarin aspecten als ‘coming of age’, relaties en mentale ontwikkelingen de hoofdrol spelen. De reis in de auto (of met een bus, trein, boot of vliegtuig) is dan het decor en een metafoor voor de reis die je personages mentaal doormaken. Bij de bestemming heeft iedere passagier een ontwikkeling doorgemaakt en hebben ze nieuwe inzichten in het leven en de liefde opgedaan. Dat kan ook heel bevrijdend zijn als je dan ein-de-lijk die auto uit mag.

Met elkaar opgescheept

Een autoritje mag ook kort zijn. Misschien brengt het ene personage de ander wel even thuis. Misschien rijdt je hoofdpersoon naar het werk en beheert hij of zij de carpool. Wat de reden ook is, in deze korte tijd kunnen de gemoederen, verlangens en dergelijke hoog oplopen. Je bent immers gedurende deze rit tot elkaar veroordeeld en kan pas uitstappen als de auto tot stilstand is gekomen. Wanneer je in je verhaal personages op deze (soms ongemakkelijke) wijze wil koppelen, dan is dat een heel goede tool. Je weet nooit hoe zo’n gesprek namelijk gaat verlopen en het kan voor je lezer heel spannend zijn.

Welke genres houden van een roadtrip?

Eigenlijk is de vraag: welk genre houdt niet van een roadtrip, want dat ritje in de auto kan in heel veel verhalen worden toegepast. In een romantisch verhaal kun je beginnen met irritaties, waarom zou je met die persoon op stap gaan, uiteindelijk komt er ruimte voor goede gesprekken en terwijl er een bougie doorbrandt, slaat de vonk ook in de auto over… In een thriller of horrorverhaal kan men achtervolgt worden en is de rit een vlucht voor het onbekende. Daarbij kan de auto een veilige plek lijken, terwijl dat niet zo hoeft te zijn. Over vluchten gesproken: in misdaadverhalen kan de auto ook goed gebruikt worden. Misschien zijn de personages op de vlucht, moet iemand of iets vervoert worden of is het de plek waar de politie zijn theorieën kan toetsen. Verder kun je een autorit ook heel goed gebruiken in drama, komedie, science fiction en zelfs fantasy. En als schrijver krijg je een heerlijk hulpmiddel: je kunt altijd een afslag nemen om zo de spanning verder op te bouwen.

Handelingen tijdens de rit

Er zijn tal van handelingen die tijdens een autorit kunnen worden uitgevoerd. Van het starten van de auto tot het achteruit inparkeren (met een onverwachte boom waar je in gedachten tegenaan knalt). Denk ook aan handelingen aan meezingen of trommelen met muziek, aaien van de hond op de bijrijdersstoel, het inladen van bagage of de boodschappen, schakelen, remmen, navigatie beheren, boos worden op de medeweggebruikers, eten en drinken achter het stuur, je mobiel gebruiken (wat absoluut niet mag, maar het kan passen bij je personages) en nog veel meer. Bedenk ook eens wat jij allemaal doet als passagier of bestuurder. Dat is meer dan je soms denkt! En je kan het allemaal gebruiken.

Diverse persoonlijkheden

Iedereen is anders, dus ook je personages. En die personages gedragen zich allemaal anders wanneer ze in de auto zitten als bestuurder of passagier. Al die karakters samen kunnen voor bijzondere spanningen zorgen tijdens de rit, van romantisch tot grote ergernissen. En dat maakt het zo leuk. Welke combinaties je maakt, is natuurlijk helemaal aan jou als schrijver, want het moet passen bij jouw verhaal. Het allerleukste is het als je lezer zelf ontdekt welke types je in de auto hebt gezet (al mag het best benoemd worden) door de karaktertrekjes in handelingen door te laten schemeren.

12 karaktereigenschappen

Laten we eens 12 karakters die je in de auto tegen kan komen bekijken:
Passagiersprins(es): rijdt wellicht zelf ook prima, maar laat zich graag verwennen op de bijrijdersstoel, maar bemoeit zich ook graag overal mee. Kan ook lekker naast de bestuurder gaan zitten hobbyen, zoals lezen, haken of breien en zich juist helemaal nergens mee bemoeien.
De zeikerd: bemoeit zich overal mee en vooral alles is verkeerd; de temperatuur, de muziek, de route, de file, de andere weggebruikers en natuurlijk degene die rijdt. Hoe reageert de rest op deze figuur? Wordt hij of zij genegeerd of ontploft er iemand?
De road rager: geef toe, iedereen moppert op het verkeer om zich heen, maar degene met road rage gaat over tot verbale kennisgeving ervan en uit zijn ongenoegen met lichaamstaal, of diegene nu alleen zit of niet. Road rage kan een interessant gegeven zijn, vooral als iemand buiten de auto juist heel rustig en vriendelijk is.
De overdreven voorbereide chauffeur: de ‘pietlut’ van de groep heeft natuurlijk alles tot in de puntjes voorbereid en heeft zelfs de duur van de toiletpauzes ingecalculeerd. Dit is heerlijk materiaal voor een personage dat graag controle heeft. Maar pas op: je hoeft niet meteen te vertellen dat iemand perfectionistisch is. Laat diegene het gewoon allemaal doen. Nog leuker wordt het wanneer er iets gebeurt waar geen voorbereiding tegen bestand is.
De avonturier: deze ‘flierefluiter’ ziet wel hoe je er komt. Navigatie is niet nodig, gewoon ergens links of rechts afslaan en kijken waar je terechtkomt. Hiermee kun je een vrijgevochten, impulsief of nieuwsgierig personage neerzetten. Maar misschien is het juist iemand die in het dagelijks leven heel bedachtzaam is en in de auto eindelijk vrijheid voelt. Dat soort tegenstrijdigheden maken een personage interessant.
De zingende chauffeur: radio op standje burenruzie, raam open en vol overtuiging meezingen of alleen een beetje meetrommelen op het stuur? Misschien schaamt diegene zich wel als hij of zij doorheeft dat anderen het horen of zien. Ideaal om het vrije gevoel van je personage te benadrukken, vooral wanneer diegene alleen is. Zingen helpt ook om emoties kwijt te raken.
De stille chauffeur: tja, die rijdt. Misschien met heel ergens op de achtergrond de radio aan, maar complete stilte is ook helemaal prima. Stilte hoeft niet hetzelfde te betekenen als ongezelligheid. Misschien geniet het personage van rust, heeft het behoefte aan afzondering of is het juist diep in gedachten.
De kletskous: kletst je de oren van het hoofd en kan overal een gesprek van maken. Heerlijk om te combineren met de stille chauffeur of passagier. Door te kletsen kun je een sociale behoefte, nervositeit of enthousiasme laten zien.
De dj: zoveel mensen in de auto, zoveel wensen. Tijd om een dj te zijn die voor de muziek zorgt, zodat iedereen aan zijn of haar trekken komt. De muziekvoorkeuren zeggen natuurlijk wat over de personages, maar het willen ‘pleasen’ van een ander zegt ook heel veel over het personage zelf. Wil diegene bijvoorbeeld conflicten uit de weg gaan en iedereen te vriend houden. Dit kan overigens ook het personage zijn dat voor iedereen zorgt en te veel hapjes en drankjes heeft meegenomen.
De chauffeur die overal parkeert: en de auto dus neerpleurt waar het hem of haar uitkomt. Of is het juist een chauffeur die 20 minuten rondjes rijdt om de perfecte parkeerplek (zonder te hoeven betalen) te vinden? Dit soort kleine keuzes zijn geweldig voor karakterisering. Is iemand zuinig, koppig, praktisch, gierig of gewoon principieel?
De twijfelaar: je zou diegene het stuur uit handen willen nemen, want hij of zij twijfelt aan alles, zelfs als de navigatie aangeeft dat je hier naar rechts moet. Goed om onzekerheid te laten zien.
Gevoel van veiligheid: de auto kan ook een heiligdom zijn voor je personage. Het is de plek waar diegene zich zo vrij voelt, dat het daar alle emoties laat gaan. Waar het huilt, lacht, zingt, twijfelt, ruzie maakt, nadenkt, aan eten toekomt of simpelweg nog 10 minuten blijft zitten voordat het naar werk of huis gaat. Zo maak je van de auto een soort personage waar je hoofdpersoon zich veilig voelt.

Waar gaat het heen?

Stap ook in de auto met je personages en ontdek meer over ze dan je wellicht zou doen wanneer ze aan het zwembad liggen (wat ook leuk is natuurlijk). Laat de handelingen de karaktereigenschappen versterken en de dynamiek tussen personages aan het licht komen. Niets zo confronterend dan een uur (of meer) met elkaar in de auto te zitten. Wat, een paar minuten kan al een verschil maken! Experimenteer er eens mee en ontdek wat een roadtrip voor jouw personages kan doen.