vrijdag 6 februari 2026

Uitgelicht Het puttertje van Carel Fabritius

Dinsdag mag ik een kijkje nemen gaan nemen bij BIRDS in het Mauritshuis (daarover zeker meer!). Een van de topstukken in deze tentoonstelling zal het Puttertje van Carel Fabritius zijn. Een goed moment dus om dit schattige schilderijtje eens in het zonnetje zetten. Het Puttertje is overigens gewoon in het Mauritshuis te zien, ook als deze geen onderdeel uitmaakt van een tentoonstelling. Het is een prachtig, pittoresk klein schilderijtje en misschien juist door die eenvoud zo ontzettend leuk om naar te kijken. (foto: Berry de Nijs/Writing Berries)

Distelvinkje op een voederbakje

Het schilderijtje van Carel Fabritius is klein maar zeer fijn en toont een distelvinkje dat met een ketting aan zijn pootje op zijn voederbakje zit. Het is met zeer zichtbare penseelstreken opgezet en bevat prachtige licht en donkereffecten. De achtergrond is simpel en het vogeltje lijkt klaar om heen en weer te wippen en je met zijn glanzende kraaloogje aan te kijken. Dat Fabritius een distelvinkje schilderde is niet zo vreemd. Deze vogeltjes waren zo rond 1654 (het jaar waarin het werk is gemaakt) enorm populair als huisdier. Je kon ze bijvoorbeeld leren om met een miniatuuremmertje water uit een bakje (of putje) te halen. Vandaar dat ze liefkozend puttertjes werden (en worden) genoemd. Het hele schilderijtje spreekt tot de verbeelding en heeft daarom wellicht zo een grote aantrekkingskracht.

Veelbelovende leerling van Rembrandt

Carel Fabritius (1622-1654) begreep het spel van licht en donker, van de kunst van het weglaten en van goedgeplaatste details. Als schilder had hij een eigen stijl en schilderde hij van alles. Portretten, stillevens, vogeltjes… het maakte hem niet veel uit. Hij gebruikte, in tegenstelling tot veel tijdgenoten, graag heldere kleuren en paste een subtiele lichtbehandeling toe. Hij was de meest getalenteerde leerling van Rembrandt en dat wil toch wel echt wat zeggen. In 1654 schilderde hij Het puttertje, wat op de dag van vandaag een van zijn meest bijzondere werken is. Helaas was 1654 ook zijn sterfjaar: op 32-jarige leven kwam hij om het leven door de ontploffing van een kruitmagazijn in Delft. Zijn oeuvre bestaat uit een klein maar zeer bijzondere collectie van 12 schilderijen.

Over het vogeltje zelf

De distelvink is een tamelijk gewoon vogeltje. Net zoiets als een koolmees of een mus. Slechts 12 centimeter groot, bekend als zangvogel en het feit dus dat je hem zelf water kon laten scheppen. Distelvinken (of puttertjes) zijn te vinden rondom bosjes en stadstuinen. Misschien heb je er zelf wel eens eentje gezien. Ze zijn herkenbaar aan het gele streepje op de zwarte vleugel en de kenmerkende rode vlek rondom de ogen en snavel. Een alledaags vogeltje en daardoor waarschijnlijk zo een leuk onderwerp voor het schilderijtje van Carel Fabritius.

Bijzonder schilderij

Het puttertje mag dan een alledaags vogeltje zijn, het vormde het onderwerp voor een van de meest bijzondere schilderijtjes met een vogel in de hoofdrol ter wereld! Het is een levensechte vertolking van een populair vogeltje, gemaakt door een van de meest getalenteerde schilders die we als land ooit rijk zijn geweest. Alleen die combinatie al maakt dit werk extra bijzonder.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Bedankt voor je reactie! Reacties worden altijd eerst beoordeeld voordat ze worden geplaatst. Het kan dus even duren voordat je je reactie hier terugziet. Omdat ik graag een persoonlijk antwoord geef worden anonieme berichten op artikelen niet geplaatst.