Schrijftip Het beroep van je personage

Een van de eerste vragen die je vaak stelt als je een nieuw persoon ontmoet is: ‘Wat voor werk heb je?’ Toen wij kinderen waren, werd er vaak gevraagd: ‘Wat wil jij later worden als je groot bent?’ Mijn antwoord luidde altijd schrijfster. Werk is blijkbaar belangrijk. Aan de hand van een beroep kun je een persoon een beetje inschatten. Kantoorbaan? Carrièretijger! Bakker? Creatieve vroege vogel. Brandweerman? Sterk en niet bang. De laatste tijd heb ik veel (cosy) boeken gelezen, waarin het beroep van de personages belangrijk was voor een deel van het verhaal, want het vormde het uitgangspunt voor een ‘toevallige’ ontmoeting. Iemand die koffie komt drinken, een boek komt kopen of een boeketje bloemen zocht bijvoorbeeld. Maar ook in thrillers kan een beroep belangrijk zijn, zoals die van rechercheur of journalist. Beide op zoek naar de waarheid, maar ieder op zijn eigen manier. (foto’s: Berry de Nijs/Writing Berries)

Beroepen in kinderboeken

Voor kinderverhalen is het heel belangrijk om direct te weten wat iemand zijn functie is in het leven. De juf, meester, politieagent, kok, dokter of kruidenier geven aan kinderen direct een duidelijk beeld van wie de volwassene is in het verhaal. Je mag hier ook zeker in stereotypen werken om het duidelijk en herkenbaar te houden. Kinderen zitten in kinderverhalen overigens vaak op school of ze hebben op dat moment vakantie, twee dingen die ook belangrijk zijn om mee te nemen in het verhaal.

Kies het juiste beroep

Maakt het uit wat voor beroep je personages hebben? Als het beroep het karakter van je personage moet helpen duiden, dan wel. Je kan een frivool, creatief type niet een 9 tot 5 baan geven – behalve als je het contrast wil laten zien. Een creatief beroep zou wellicht beter passen. Daarnaast is het fijn als het beroep past bij het verhaal, dus dat het logisch is dat iemand op die plek aanwezig zou kunnen zijn. Zo was de stadsgids op een logische plek tijdens zijn rondleiding waar hij een moord ontdekte (in het boek De Wraak van Balthasar) en omdat het een verhaal vol geschiedenis is, is dit een logisch beroep.

Is werk altijd belangrijk?

Nee, natuurlijk niet. Schrijf je een reisverhaal dan kun je best even benoemen dat de vrijheid van het reizen een groot contrast vormt met het kantoorbestaan, maar als het daar verder niet over hoeft te gaan, dan is dat verder niet zo belangrijk. Is het voor het psychologische aspect wel belangrijk, bijvoorbeeld omdat diegene eigenlijk het keurslijf van het werk wil ontvluchten en is dat het doel van je verhaal? Dan is werk wel heel belangrijk. Check dus wat het meest belangrijke is in je verhaal en dan weet je of het werk van je personage er toedoet of niet.

Typische handelingen

Iemand die met zijn handen werkt, heeft typische handelingen te volgen. Een volgorde van ingrediënten mixen bijvoorbeeld als het gaat om een kok of bakker. Maar ook een schilder, naaister of ander fysiek beroep kent zo zijn eigenaardigheden. Wanneer je iemand muzikant maakt, rechercheur, schrijver, drogist, arts, barvrouw of boekverkoper is het wel goed om een beetje te weten wat er binnen die beroepen speelt en welke handelingen erbij horen. Zo maak je je personages nog geloofwaardiger voor je lezers. En wie weet valt een ander personage wel als een blok voor de spieren die aanspannen bij het shaken van een cocktail of de deskundigheid van de boekverkoper.

5 tips voor het kiezen van een beroep

1. Kies een beroep dat iets zegt over het karakter
Een beroep kan meteen iets laten zien over wie iemand is. Een verpleegkundige, advocaat of bloemist roept allemaal een andere sfeer en verwachting op.

2. Denk na over wat het beroep toevoegt aan het verhaal
Sommige beroepen zorgen automatisch voor conflict, spanning of interessante situaties. Een journalist komt makkelijker achter geheimen dan iemand die thuiswerkt achter een laptop.

3. Laat het passen bij de leefwereld van je personage
Niet alleen opleiding, maar ook achtergrond, dromen en persoonlijkheid spelen mee. Iemand kiest vaak een baan die ergens bij aansluit, of juist bewust daartegenin gaat.

4. Vergeet de kleine details niet
Een beroep wordt geloofwaardig door kleine handelingen en gewoontes. Vermoeide voeten na een horecadienst of aarde onder de nagels van een tuinier zegt vaak meer dan een functietitel.

5. Durf eens iets onverwachts te kiezen
Niet elk stoer personage hoeft politieagent te zijn en niet elk zacht personage werkt in de zorg. Juist onverwachte combinaties maken een karakter interessanter en origineler.

Dus, wat voor werk hebben jouw personages?