Schrijftips Badkamerrituelen

Er zijn heel veel verhalen waarin er nooit iemand in de badkamer te vinden is. De ruimte is er wel in huis, maar niemand hoeft ooit naar de wc of zijn tanden te poetsen. Maar er zijn ook verhalen waarin deze routines wel een rol spelen. Het kan een kleine rol zijn om iemand zijn dagelijkse sleur te benadrukken, maar het kan ook een grote rol zijn wanneer je personage veel tijd besteed aan persoonlijke hygiëne of zich het liefst verstopt in deze kamer. Badkamerrituelen kunnen rust geven in een verhaal, je personage helpen ontwikkelen en echter maken. Maar het kan ook neuroses benadrukken en je als schrijver helpen om je personage te omschrijven. (foto’s: Berry de Nijs/Writing Berries)

Intieme ruimte

De badkamer is een intieme ruimte. Het is immers een plek waar je vaak zonder kleding te vinden bent, naar het toilet gaat en waar je met je persoonlijke hygiëne bezig bent. Je bent er doorgaans alleen, soms met je partner of om de kinderen te helpen, maar de meeste tijd ben je er met jezelf en je eigen gedachten. Maskers kunnen wegvallen of juist zorgvuldig (met make-up en haarproducten bijvoorbeeld) worden opgebouwd. Het is ook de plek waar zaken overdacht kunnen worden, ontspanning wordt gevonden en problemen figuurlijk door het doucheputje kunnen worden gespoeld. Interessant dus om te overwegen om badkamerrituelen mee te nemen in je verhaal.

Handig voor de schrijver

Niets is zo vertragend als het omschrijven van je personages voor de lezer. Het is daarom goed om uiterlijke kenmerken een beetje te doseren. De ‘ze draaide haar lange blonde haar in een knot en nam de schep om de tuin om te spitten’ is dan beter, omdat je het in een handeling verwerkt. Ook het perspectief van een ander (‘hij staarde in haar donkerbruine ogen die omlijst werden door lange wimpers’) helpt om iemand te beschrijven. En dan is daar de spiegel in de badkamer: onvergeeflijk en handig voor de schrijver om iemand te beschrijven. Vooral als je een ik-perspectief hanteert kan dit handiger zijn, want dan ziet je personage zichzelf, met alle sproetjes, rimpels, littekens, tattoos en andere uiterlijke kenmerken die van belang zijn voor de beschrijving van je personage (‘ik heb alweer meer sproetjes in mijn gezicht, nu het voorjaarszonnetje is gaan schijnen’). Ook kan het helpen om te laten zien hoe iemand over zichzelf denkt. Geeft je personage zichzelf een vette knipoog of haat diegene wat hij of zij in de spiegel ziet?

Het zegt iets over je personage

De handelingen die je uitvoert in de badkamer zeggen iets over je. Het laat zien dat je bijvoorbeeld de tijd neemt voor jezelf of liever zo snel mogelijk aan je dag wil beginnen. Is iemand milieubewust dan kun je dat laten zien door het nemen van korte douches of het uitdraaien van de kraan tijdens het tandenpoetsen. Trekt iemand even snel een kam door het haar of neemt diegene de tijd voor zichzelf? Het draagt bij aan het beeld wat je lezer wil geven van je personage. Een wc-bezoek gedurende het verhaal kan hierbij ook goed werken. Bijvoorbeeld als je karakter even een moment van rust nodig heeft om na te denken of te vluchten uit een moeilijke situatie.

Wat beschrijf je wel en wat niet

Het ligt maar net aan het doel dat je voor ogen hebt of je heel erg in detail wil treden of niet. Stel je hoofdpersoon is een detective of in ieder geval degene die de puzzelstukjes van een mysterie in elkaar legt en hij doet zijn beste denkwerk als hij zich scheert. Dan loont het zeker om ieder detail van inzepen en verwijderen van haartjes te benoemen, terwijl diegene dus aan ‘de zaak’ denkt. Hetzelfde scheerritueel kan je ook zonder in volledige details te verzanden, gebruiken om de precisie van een chirurg, kunstenaar of arts te laten zien. Dat geldt overigens ook voor tandenpoetsen, douchen, een bad nemen, make-up aanbrengen, een toiletbezoek of andere dingen die zich in de badkamer kunnen voordoen. De was bijvoorbeeld. Bedenk je bij alles: is het routine of wil ik er meer mee laten zien. Bij routine hoeft het namelijk niet uitgebreid beschreven te worden, maar is het wel belangrijk genoeg voor het beschrijven van het personage om het niet achterwege te laten.

Grip op routines

Wanneer de wereld op zijn kop staat, is het fijn dat je eerst je gezicht wast, dan je tandenpoetst, vervolgens het haar kamt en aan eventuele gezichtsverzorging gaat beginnen. Routines kunnen een houvast zijn voor je personage, want zonder die houvast verliest hij of zij ook de grip op de rest. Is dit het doel van je verhaal, dat je personage de grip wil vast houden, dan kunnen badkamerrituelen heel handig zijn. Want als er dan iets misgaat in de vaste routine, dan is de chaos compleet (en kan je verhaal nog spannender worden). Je hoeft zo een moment helemaal niet heel groot te maken (behalve als dat past in je verhaal, want een mental breakdown over een lege tandpastatube kan wel heel goed aangeven dat er veel meer aan de hand is natuurlijk). In blik in de spiegel, een hand die even blijft hangen, een veel te lange douche, het zoeken naar rimpels, het insmeren van de huid… het kan allemaal al genoeg zijn om iets duidelijk te maken. Door badkamerrituelen te gebruiken om je personages te verdiepen, geef je er betekenis aan. Ze geven je de kans om dichtbij te komen, zonder dat je alles hoeft uit te leggen. En juist dat maakt ze zo waardevol in een verhaal.

Plezier in de badkamer

Natuurlijk hoeft het allemaal niet zo zwaar te zijn. De badkamer kan ook veel plezier geven. Een lang, warm bad waar je hoofdpersoon bijvoorbeeld al de hele dag naar uit heeft gekeken, een ontmoeting tussen huisgenoten, de voorbereidingen voor een feestje (haren doen, make-up aanbrengen, muziekje erbij) huisvesten en meer. Blaas bellen van zeepsop, gooi glitters in het rond… het kan allemaal. Probeer het gewoon eens uit en ontdek een kant van je personages die je nog niet hebt onderzocht. En vergeet daarbij de heerlijke geuren van de badkamer niet te benoemen, zoals doucheschuim, shampoo en after shave!